{"id":2298,"date":"2025-07-07T16:22:37","date_gmt":"2025-07-07T10:52:37","guid":{"rendered":"https:\/\/panchsheelprakashan.com\/product\/matrakala-evam-shishu-kalyan\/"},"modified":"2026-03-27T12:43:57","modified_gmt":"2026-03-27T07:13:57","slug":"matrakala-evam-shishu-kalyan","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/shop\/matrakala-evam-shishu-kalyan\/","title":{"rendered":"\u092e\u093e\u0924\u0943\u0915\u0932\u093e \u090f\u0935\u0902 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923"},"content":{"rendered":"<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>\ud83d\udcd8 \u0935\u093f\u0937\u092f-\u0938\u0942\u091a\u0940 (Table of Contents)<\/strong><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4><strong>1. \u092e\u093e\u0924\u0943\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0940 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u0924\u093e\u090f\u0901 (Fitness for Motherhood)<\/strong><\/h4>\n<p>\u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u0924\u093e, \u0932\u0948\u0917\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u0924\u093e, \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0940 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u0924\u093e, \u0938\u0941\u091c\u0928\u0928\u093f\u0915\u0940 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u0924\u093e, \u0906\u0930\u094d\u0925\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u0924\u093e, \u092e\u0928\u094b\u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u093e, \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928<\/p>\n<h4><strong>2. \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 (Reproductive System)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092f\u094c\u0935\u0928\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, \u0930\u091c\u094b\u0928\u093f\u0935\u0943\u0924\u094d\u0924\u093f, \u092a\u0941\u0930\u0941\u0937 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917-\u0935\u0943\u0937\u0923, \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e, \u0905\u0927\u093f\u0935\u0943\u0937\u0923, \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0936\u092f, \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u094d\u091f\u0947\u091f \u0917\u094d\u0930\u0902\u0925\u093f, \u0936\u093f\u0936\u094d\u0928, \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941\u0964 \u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u0940 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917-\u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917 \u0935 \u0906\u0928\u094d\u0924\u0930\u093f\u0915 \u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u0943\u0924 \u0935\u0930\u094d\u0923\u0928, \u090b\u0924\u0941-\u0938\u094d\u0930\u093e\u0935, \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935, \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938\u0964<\/p>\n<h4><strong>3. \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 (Prenatal Development)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0927\u093e\u0928, \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u090f\u0901, \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0923\u0941 \u0915\u093e \u0906\u0930\u094b\u092a\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f, \u0905\u092a\u0930\u093e \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f, \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e\u090f\u0901, (1) \u0921\u093f\u092e\u094d\u092c \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, (2) \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935, (3) \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0938\u094d\u0925 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938, \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0915, \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928<\/p>\n<h4><strong>4. \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u0947 \u0915\u0937\u094d\u091f \u090f\u0935\u0902 \u0909\u0928\u0915\u093e \u0909\u091a\u093f\u0924 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 (Common Discomforts during Pregnancy and their Treatment)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u093e\u0924\u0903 \u0935\u092e\u0928, \u0915\u092c\u094d\u091c, \u091b\u093e\u0924\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0932\u0928, \u0905\u092a\u091a, \u0928\u093f\u0926\u094d\u0930\u093e, \u092c\u0935\u093e\u0938\u093f\u0930, \u092a\u0947\u0936\u0940\u092f \u0910\u0902\u0920\u0928, \u092c\u093e\u0930-\u092c\u093e\u0930 \u092e\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0909\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u091c\u0928, \u0915\u092e\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u0940\u0920 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0930\u094d\u0926, \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0938\u0942\u091c\u0928, \u0936\u093f\u0930\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092b\u0942\u0932 \u091c\u093e\u0928\u093e, \u092f\u094b\u0928\u093f \u0938\u094d\u0930\u093e\u0935, \u0905\u0932\u094d\u092a \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938, \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u0918\u0943\u0923\u093e \u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0947\u092e\u0964<\/p>\n<h4><strong>5. \u0917\u0930\u094d\u092d\u0935\u0924\u0940 \u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0915\u0940 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 (Care of Expectant Mothers)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0906\u0939\u093e\u0930 \u0906\u0930\u093e\u092e \u0935 \u0928\u093f\u0926\u094d\u0930\u093e, \u092a\u094b\u0936\u093e\u0915, \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e, \u0938\u094d\u0935\u091a\u094d\u091b \u0935\u093e\u092f\u0941 \u0935 \u0938\u0942\u0930\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936, \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u091a\u094d\u091b\u0924\u093e, \u0938\u094d\u0924\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932, \u0938\u0939\u0935\u093e\u0938, \u0906\u0901\u0924\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f, \u092e\u093e\u0928\u0938\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f, \u0935\u091c\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f\u0964 \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0938\u0947\u0935\u093e \u0915\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930 \u0924\u0925\u093e \u0909\u0928\u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u0964 \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0938\u0947\u0935\u093e \u0915\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940\u0964<\/p>\n<h4><strong>6. \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0937\u093e\u0915\u094d\u0924\u0924\u093e (Toxaemia of Pregnancy)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0932\u0915\u094d\u0937\u0923, \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u0935 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932\u0964<\/p>\n<h4><strong>7. \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 \u090f\u0935\u0902 \u0935\u093f\u092b\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 (Miscarriage and Abortion)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0935\u093f\u092b\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935, \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923, \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0935 \u0909\u0928\u0915\u0947 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u0964<\/p>\n<h4><strong>8. \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935\u0924\u093e \u0924\u0925\u093e \u0928\u0935\u091c\u093e\u0924 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0947 \u0906\u0917\u092e\u0928 \u0915\u0940 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940 (The Confinement and arrival of New Born)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093e \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093e \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e\u090f\u0901, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0927\u093f, \u0905\u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0947 \u0906\u0917\u092e\u0928 \u0915\u0940 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0942\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0924\u093e\u0924\u094d\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u0930\u093f\u091a\u0930\u094d\u092f\u093e, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0947 \u0935\u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u0964<\/p>\n<h4><strong>9. \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u093e\u0930\u093f\u0924\u093e \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u0915\u094d\u0937\u0923 (Immunity and Immunization)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u093e\u0930\u093f\u0924\u093e \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0917\u0940\u0915\u0930\u0923, \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u0915\u094d\u0937\u0923, \u092d\u0947\u0926 \u0935 \u0938\u093e\u0930\u0923\u0940\u0964<\/p>\n<h4><strong>10. \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0915\u0940 \u0938\u0947\u0935\u093e\u090f\u0901 (Care During Puerperium)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0906\u0939\u093e\u0930, \u0935\u093f\u0936\u094d\u0930\u093e\u092e \u090f\u0935\u0902 \u0928\u093f\u0926\u094d\u0930\u093e, \u092e\u0932-\u092e\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0915\u093e \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u093e\u0938\u0928, \u0938\u094d\u0924\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u094b \u0938\u094d\u0924\u0928\u092a\u093e\u0928 \u0915\u0930\u093e\u0928\u093e, \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0942\u0924\u093f\u0915\u093e\u0932 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0937\u093e\u0915\u094d\u0924\u0924\u093e, \u0938\u094d\u0924\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u0923, \u091a\u0942\u091a\u0941\u0915 \u0915\u093e \u092b\u091f\u0928\u093e, \u0927\u0901\u0938\u0947 \u0939\u0941\u090f \u091a\u0942\u091a\u0941\u0915\u0964<\/p>\n<h4><strong>11. \u0928\u0935\u091c\u093e\u0924 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0940 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 (Care of New Born)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u093e \u0915\u0943\u0924\u094d\u0930\u093f\u092e \u092a\u094b\u0937\u0923, \u0926\u0942\u0927 \u092a\u093f\u0932\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092c\u0930\u094d\u0924\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u092b\u093e\u0908 \u090f\u0935\u0902 \u0930\u0916-\u0930\u0916\u093e\u0935, \u0936\u0948\u0936\u0935\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0930\u094b\u0917 \u0935 \u0909\u0928\u0915\u093e \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 &#8211; \u0905\u0924\u093f\u0938\u093e\u0930, \u0915\u092c\u094d\u091c, \u0935\u093e\u092f\u0941 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930, \u0915\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0928\u0948\u092a\u0915\u093f\u0928 \u0915\u093e \u0918\u093e\u0935, \u0906\u0901\u0916\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u0923, \u0928\u093e\u092d\u093f \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u0923, \u0938\u094d\u0924\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0942\u091c\u0928, \u092a\u0940\u0932\u093f\u092f\u093e, \u0915\u0941\u092a\u094b\u0937\u0923, \u092e\u0948\u0930\u093e\u0938\u094d\u092e\u0938 (\u0938\u0942\u0916\u093e \u0930\u094b\u0917)\u0964<\/p>\n<h4><strong>12. \u0936\u0948\u0936\u0935\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094b\u0937\u0923 (Nutrition During Infancy)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0936\u0948\u0936\u0935\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094c\u0937\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e, \u0928\u0935\u091c\u093e\u0924 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u093e \u0906\u0939\u093e\u0930, \u0938\u0930\u094d\u0935\u0936\u094d\u0930\u0947\u0937\u094d\u0920 \u0939\u0948 \u092e\u093e\u0924\u093e \u0915\u093e \u0926\u0942\u0927, \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0926\u0942\u0927 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u092b\u093e\u0930\u094d\u092e\u0942\u0932\u093e \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0928\u093e, \u092c\u094b\u0924\u0932 \u0915\u0940 \u0938\u092b\u093e\u0908, \u092c\u094b\u0924\u0932 \u0938\u0947 \u0926\u0942\u0927 \u092a\u093f\u0932\u093e\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0939\u093e\u0928\u093f\u092f\u093e\u0901, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u094b \u0926\u0942\u0927 \u0915\u092c \u092a\u093f\u0932\u093e\u092f\u0947\u0902, \u092a\u0942\u0930\u0915 \u0906\u0939\u093e\u0930, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u094b \u092a\u0942\u0930\u0915 \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0927\u094d\u092f\u093e\u0928 \u0930\u0916\u0928\u0947 \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u092c\u093e\u0924\u0947\u0902, \u0935\u0940\u0928\u093f\u0902\u0917, 6 \u092e\u093e\u0939 \u0915\u0947 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0926\u093f\u0928 \u0915\u0940 \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0924\u093e\u0932\u093f\u0915\u093e, \u090f\u0915 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u0915\u0947 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0926\u093f\u0928 \u0915\u0940 \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0924\u093e\u0932\u093f\u0915\u093e\u0964<\/p>\n<h4><strong>13. \u092c\u093e\u0932\u0915\u094b\u0902 \u090f\u0935\u0902 \u092e\u093e\u0924\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0930\u094b\u0917 (Disease that Effect Mothers &amp; Children)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0915\u093e\u0930\u0923, \u0938\u0902\u091a\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0927\u0928, \u0909\u0926\u094d\u092d\u0935\u0928 \u0915\u093e\u0932, \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923, \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u093e\u092f- (\u0905) \u091c\u0932 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0924\u0925\u093e \u0926\u0941\u0917\u094d\u0927 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0924 \u0930\u094b\u0917-\u0939\u0948\u091c\u093e, \u091f\u093e\u092f\u092b\u0949\u0907\u0921, \u0921\u093f\u092a\u094d\u0925\u0940\u0930\u093f\u092f\u093e\u0964 (\u092c) \u0935\u093e\u0907\u0930\u0938 \u0924\u0925\u093e \u0935\u093e\u092f\u0941\u0930\u0939\u093f\u0924 \u0930\u094b\u0917- \u091a\u0947\u091a\u0915, \u091b\u094b\u091f\u0940 \u092e\u093e\u0924\u093e, \u0915\u093e\u0932\u0940 \u0916\u093e\u0901\u0938\u0940, \u0915\u094d\u0937\u092f \u0930\u094b\u0917, \u092a\u094b\u0932\u093f\u092f\u094b\u0964 (\u0938) \u0915\u0940\u091f \u0935 \u091c\u0940\u0935-\u091c\u0928\u094d\u0924\u0941\u0913\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0930\u094b\u0917- \u092e\u0932\u0947\u0930\u093f\u092f\u093e\u0964 (\u0926) \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0915\u094d\u0937 \u0938\u092e\u094d\u092a\u0930\u094d\u0915 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u092b\u0948\u0932\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0930\u094b\u0917- \u091c\u0932\u0938\u0902\u0924\u094d\u0930\u093e\u0938, \u0917\u0941\u092a\u094d\u0924 \u0930\u094b\u0917 \u092f\u093e \u092f\u094c\u0928 \u0930\u094b\u0917, \u090f\u0921\u094d\u0938, \u091f\u093f\u091f\u0928\u0938\u0964 (\u092f) \u0915\u0943\u092e\u093f \u0930\u094b\u0917-\u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0915\u0943\u092e\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0915\u0940 \u092a\u0939\u091a\u093e\u0928, \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0924\u0925\u093e \u0930\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0927\u0915 \u0909\u092a\u093e\u092f- (\u0905) \u0917\u094b\u0932 \u0915\u0943\u092e\u093f, (\u092c) \u0905\u0902\u0915\u0941\u0936 \u0915\u0943\u092e\u093f, (\u0938) \u0921\u094b\u0930\u0947 \u0915\u0943\u092e\u093f, (\u0926) \u090f\u0928\u094d\u091f\u0905\u092e\u0940\u092c\u093e \u0939\u093f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u091f\u093f\u0915\u093e\u0964<\/p>\n<h4><strong>14. \u092e\u093e\u0924\u0943-\u0936\u093f\u0936\u0941 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941 (Maternai Infantile Mortality)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092e\u093e\u0924\u0943 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941 \u0938\u0947 \u0905\u092d\u093f\u092a\u094d\u0930\u093e\u092f, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941 \u0926\u0930 \u091c\u094d\u091e\u093e\u0924 \u0915\u0930\u0928\u093e, \u092e\u093e\u0924\u0943-\u0936\u093f\u0936\u0941 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923, \u092e\u093e\u0924\u0943-\u0936\u093f\u0936\u0941 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941 \u0915\u094b \u0930\u094b\u0915\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u093e\u092f, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u090f\u0935\u0902 \u092e\u093e\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e &#8211; \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e, \u092a\u094b\u0937\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e, \u092c\u093e\u0932 \u0905\u0902\u0927\u0924\u093e \u0928\u093f\u0930\u094b\u0927\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e, \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u092a\u094b\u0937\u093e\u0939\u093e\u0930 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e, \u092a\u094b\u0937\u0923 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0939\u0940\u0928\u0924\u093e \u0928\u093f\u0930\u094b\u0927\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e, \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u092a\u094b\u0937\u093e\u0939\u093e\u0930 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e, \u0921\u093e\u092f\u0930\u093f\u092f\u093e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e, \u0918\u0947\u0918\u093e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e, \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928\u0964<\/p>\n<h4><strong>15. \u092e\u093e\u0924\u0943 \u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0914\u0930 \u092c\u093e\u0932 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e (Maternal Care and Child Welfarfe Programme)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092e\u093e\u0924\u0943 \u090f\u0935\u0902 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0938\u0947 \u0905\u092d\u093f\u092a\u094d\u0930\u093e\u092f, \u092e\u093e\u0924\u0943-\u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0917\u0940\u0915\u0930\u0923, \u092e\u093e\u0924\u0943 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u090f\u0901, \u092e\u093e\u0924\u0943 \u090f\u0935\u0902 \u092c\u093e\u0932 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e\u092f\u0947\u0902- \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923 \u0938\u092e\u093f\u0924\u093f, \u0915\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u092e\u093e\u091c \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923 \u0938\u092e\u093f\u0924\u093f, \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930, \u0905\u0938\u094d\u092a\u0924\u093e\u0932, \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0935\u092f\u0902\u0938\u0947\u0935\u0940 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928, \u092d\u094d\u0930\u092e\u0923\u0936\u0940\u0932 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0907\u0915\u093e\u0907\u092f\u093e\u0901, \u092e\u093e\u0928\u0938\u093f\u0915 \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u093e\u0932\u092f, \u0915\u094d\u0937\u092f \u0930\u094b\u0917 \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u093e\u0932\u092f, \u0930\u0947\u0921\u0915\u094d\u0930\u093e\u0938 \u0938\u094b\u0938\u093e\u092f\u091f\u0940, \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928, \u0938\u0902\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 \u092c\u093e\u0932 \u0915\u094b\u0937, \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u091c\u0928\u0938\u0939\u092f\u094b\u0917 \u090f\u0935\u0902 \u092c\u093e\u0932 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938, \u092f\u0942.\u090f\u0938.\u090f.\u0906\u0908.\u0921\u0940., \u0915\u0947\u092f\u0930, \u0916\u093e\u0926\u094d\u092f \u090f\u0935\u0902 \u0915\u0943\u0937\u093f \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928\u0964<\/p>\n<h4><strong>16. \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928 (Family Planning)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u091c\u0928\u094d\u092e\u0926\u0930 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923, \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935, \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901, \u0905\u0938\u094d\u0925\u093e\u092f\u0940 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901, \u0938\u094d\u0925\u093e\u092f\u0940 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901, \u092a\u0941\u0930\u0941\u0937 \u0928\u0938\u092c\u0902\u0926\u0940, \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u0928\u0938\u092c\u0902\u0926\u0940\u0964<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u092f\u0939 \u092a\u0941\u0938\u094d\u0924\u0915 \u092e\u093e\u0924\u0943\u0924\u094d\u0935 \u090f\u0935\u0902 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0947 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0937\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0936\u0948\u0915\u094d\u0937\u0923\u093f\u0915 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924\u0941\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935\u094b\u0924\u094d\u0924\u0930 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u092a\u094b\u0937\u0923, \u0930\u094b\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927, \u0924\u0925\u093e \u092e\u093e\u0924\u0943 \u090f\u0935\u0902 \u092c\u093e\u0932 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0947 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u092a\u0939\u0932\u0941\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0935\u0947\u091a\u0928 \u0939\u0948\u0964 \u0935\u093f\u0937\u092f\u0935\u0938\u094d\u0924\u0941 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f, \u0917\u0943\u0939 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0905\u0925\u0935\u093e \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u092a\u093e\u0920\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0926\u094d\u092f\u093e\u0930\u094d\u0925\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092a\u0941\u0938\u094d\u0924\u0915 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0939\u093f\u0902\u0926\u0940 \u0939\u0948 \u0924\u0925\u093e \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0905\u0902\u0917\u094d\u0930\u0947\u091c\u093c\u0940 \u0936\u092c\u094d\u0926\u093e\u0935\u0932\u0940 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>","protected":false},"featured_media":1784,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":""},"product_brand":[],"product_cat":[3250],"product_tag":[3175,3174,3176],"class_list":{"0":"post-2298","1":"product","2":"type-product","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"product_cat-home-science","7":"product_tag-child-welfare","8":"product_tag-maternal-care","9":"product_tag-mothercraft","10":"pa_authors-brinda-singh","11":"pa_curriculum-general","12":"pa_format-paper-back","13":"pa_language-hindi","14":"pa_pages-824","15":"pa_publisher-panchsheel-prakashan","16":"pa_textbook_genre-human-development","17":"pa_university-brij-univ-bharatpur","18":"pa_university-jnvu-jodhpur","19":"pa_university-matsya-univ-alwar","20":"pa_university-mdsu-ajmer","21":"pa_university-mgsu-bikaner","22":"pa_university-mlsu-udaipur","23":"pa_university-shekhawati-univ-sikar","24":"pa_university-university-of-kota","25":"pa_university-university-of-rajasthan-jaipur","27":"first","28":"outofstock","29":"sale","30":"purchasable","31":"product-type-simple","32":"entry","33":"content-bg","34":"loop-entry"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/product\/2298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2298"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=2298"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=2298"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=2298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}