{"id":2292,"date":"2025-07-07T16:22:36","date_gmt":"2025-07-07T10:52:36","guid":{"rendered":"https:\/\/panchsheelprakashan.com\/product\/janswasthya-evam-parivar-kalyan\/"},"modified":"2026-03-27T12:43:56","modified_gmt":"2026-03-27T07:13:56","slug":"janswasthya-evam-parivar-kalyan","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/shop\/janswasthya-evam-parivar-kalyan\/","title":{"rendered":"\u091c\u0928\u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u090f\u0935\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923"},"content":{"rendered":"<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>\ud83d\udcd8 \u0935\u093f\u0937\u092f-\u0938\u0942\u091a\u0940 (Table of Contents)<\/strong><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4><strong>1. \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0927\u093e\u0930\u0923\u093e (Concept of Health)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915, \u092e\u093e\u0928\u0938\u093f\u0915, \u0938\u093e\u092e\u093e\u091c\u093f\u0915 \u0924\u0925\u093e \u0906\u0927\u094d\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f &#8211; \u0938\u0941\u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092f\u093e \u0935\u093f\u0927\u093e\u092f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0927\u093e\u0930\u0923\u093e, \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u094b \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0924\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935 \u090f\u0935\u0902 \u0915\u093e\u0930\u0915\u0964<\/p>\n<h4><strong>2. \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0938\u094d\u0935\u091a\u094d\u091b\u0924\u093e (Environmental Sanitation)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0905\u0935\u0927\u093e\u0930\u0923\u093e, \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935, \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923, \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0938\u094d\u0935\u091a\u094d\u091b\u0924\u093e \u0915\u094b \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0924\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935<\/p>\n<p>(\u0905) \u091c\u0932 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 (\u092c) \u091c\u0932 \u0915\u0940 \u0905\u0936\u0941\u0926\u094d\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901 (\u0938) \u091c\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923, \u091c\u0932 \u0915\u093e \u0918\u0930\u0947\u0932\u0942 \u0936\u0941\u0926\u094d\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923, \u0935\u093e\u091f\u0930 \u0935\u0930\u094d\u0915\u094d\u0938 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f, \u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923, \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u093f\u0924 \u0935\u093e\u092f\u0941 \u0915\u093e \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935, \u0927\u094d\u0935\u0928\u093f \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0938\u0947 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935, \u092e\u0943\u0926\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923, \u0928\u093e\u092d\u093f\u0915\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923\u0964<\/p>\n<p>(\u0926) \u0938\u0902\u0935\u093e\u0924\u0928 \u0938\u0902\u0935\u093e\u0924\u0928 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u0905\u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0938\u0902\u0935\u093e\u0924\u0928 \u0915\u0947 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0964<\/p>\n<p>(\u092f) \u092e\u0932 \u090f\u0935\u0902 \u0915\u0942\u095c\u0947-\u0915\u091a\u0930\u0947 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947\u0964<\/p>\n<p>(\u0968) \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0932 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u093e\u0938\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u0928\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930\u0923 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901\u0964<\/p>\n<h4><strong>3. \u0938\u093e\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f (Community Health)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0938\u093e\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u093e \u0905\u0930\u094d\u0925, \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e\u090f\u0901 \u090f\u0935\u0902 \u0915\u093e\u0930\u0923<\/p>\n<h4><strong>4. \u0935\u093f\u0926\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f\u0940 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f (School Health)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0935\u093f\u0926\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f\u0940 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e \u0915\u0947 \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f, \u0935\u093f\u0926\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u0964<\/p>\n<h4><strong>5. \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e (Health Education)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0927\u093e\u0930\u0923\u093e, \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u090f\u0935\u0902 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0928\u094d\u0924\u0964<\/p>\n<h4><strong>6. \u0930\u094b\u0917 (Disease)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0915\u093e\u0930\u0923, \u0938\u0902\u091a\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0927\u0928, \u0909\u0926\u094d\u092d\u0935\u0928 \u0915\u093e\u0932, \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923, \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u093e\u092f-<\/p>\n<p>(\u0905) \u091c\u0932 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0924\u0925\u093e \u0926\u0941\u0917\u094d\u0927 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0924 \u0930\u094b\u0917- \u0939\u0948\u091c\u093e, \u091f\u093e\u092f\u092b\u0949\u0907\u0921, \u0921\u093f\u092a\u094d\u0925\u0940\u0930\u093f\u092f\u093e\u0964<\/p>\n<p>(\u092c) \u0935\u093e\u0907\u0930\u0938 \u0924\u0925\u093e \u0935\u093e\u092f\u0941\u0930\u0939\u093f\u0924 \u0930\u094b\u0917- \u091a\u0947\u091a\u0915, \u091b\u094b\u091f\u0940 \u092e\u093e\u0924\u093e, \u0915\u093e\u0932\u0940 \u0916\u093e\u0901\u0938\u0940, \u0915\u094d\u0937\u092f \u0930\u094b\u0917, \u092a\u094b\u0932\u093f\u092f\u094b\u0964<\/p>\n<p>(\u0938) \u0915\u0940\u091f \u0935 \u091c\u0940\u0935-\u091c\u0928\u094d\u0924\u0941\u0913\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0930\u094b\u0917 &#8211; \u092e\u0932\u0947\u0930\u093f\u092f\u093e\u0964<\/p>\n<p>(\u0926) \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0915\u094d\u0937 \u0938\u092e\u094d\u092a\u0930\u094d\u0915 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u092b\u0948\u0932\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0930\u094b\u0917- \u091c\u0932\u0938\u0902\u0924\u094d\u0930\u093e\u0938, \u0917\u0941\u092a\u094d\u0924 \u0930\u094b\u0917 \u092f\u093e \u092f\u094c\u0928 \u0930\u094b\u0917, \u090f\u0921\u094d\u0938, \u091f\u093f\u091f\u0928\u0938\u0964<\/p>\n<p>(\u092f) \u0915\u0943\u092e\u093f \u0930\u094b\u0917 &#8211; \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0915\u0943\u092e\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0915\u0940 \u092a\u0939\u091a\u093e\u0928, \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0924\u0925\u093e \u0930\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0927\u0915 \u0909\u092a\u093e\u092f- (\u0905) \u0917\u094b\u0932 \u0915\u0943\u092e\u093f (\u092c) \u0905\u0902\u0915\u0941\u0936 \u0915\u0943\u092e\u093f (\u0938) \u0921\u094b\u0930\u0947 \u0915\u0943\u092e\u093f (\u0926) \u090f\u0928\u094d\u091f\u0905\u092e\u0940\u092c\u093e \u0939\u093f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u091f\u093f\u0915\u093e\u0964<\/p>\n<h4><strong>7. \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u093e\u0930\u093f\u0924\u093e \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u0915\u094d\u0937\u0923 (Immunity and Immunization)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u093e\u0930\u093f\u0924\u093e \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0917\u0940\u0915\u0930\u0923, \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u0915\u094d\u0937\u0923, \u092d\u0947\u0926 \u0935 \u0938\u093e\u0930\u0923\u0940\u0964<\/p>\n<h4><strong>8. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u092e\u094d\u092c\u0928\u094d\u0927\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e\u090f\u0901 (Health Problems in India)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092a\u094b\u0937\u0923 \u0938\u092e\u094d\u092c\u0928\u094d\u0927\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e\u090f\u0901, \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u093e \u0938\u0947\u0935\u093e \u0938\u092e\u094d\u092c\u0928\u094d\u0927\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e\u090f\u0901, \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923\u0940\u092f \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u090f\u0935\u0902 \u0938\u094d\u0935\u091a\u094d\u091b\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e\u090f\u0901, \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u093e\u092e\u0915 \u0930\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e\u090f\u0901, \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u091c\u0928\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e\u090f\u0901\u0964<\/p>\n<h4><strong>9. \u091c\u0928 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e\u090f\u0901 (Health Services for Public Health)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923 \u0938\u092e\u093f\u0924\u093f; \u0915\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u092e\u093e\u091c \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923 \u0938\u092e\u093f\u0924\u093f; \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930; \u0905\u0938\u094d\u092a\u0924\u093e\u0932; \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0935\u092f\u0902\u0938\u0947\u0935\u0940 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928; \u092d\u094d\u0930\u092e\u0923\u0936\u0940\u0932 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0907\u0915\u093e\u0908\u092f\u093e\u0901; \u092e\u093e\u0928\u0938\u093f\u0915 \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u093e\u0932\u092f; \u0915\u094d\u0937\u092f \u0930\u094b\u0917 \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u093e\u0932\u092f; \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928; \u0938\u0902\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 \u092c\u093e\u0932 \u0915\u094b\u0937; \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u091c\u0928 \u0938\u0939\u092f\u094b\u0917 \u090f\u0935\u0902 \u092c\u093e\u0932 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 (\u0928\u093f\u092a\u0938\u093f\u0921); \u0930\u0947\u0921\u0915\u094d\u0930\u094b\u0938 \u0938\u094b\u0938\u093e\u092f\u091f\u0940\u0964<\/p>\n<h4><strong>10. \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 (Reproductive System)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092f\u094c\u0935\u0928\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, \u0930\u091c\u094b\u0928\u093f\u0935\u0943\u0924\u094d\u0924\u093f, \u092a\u0941\u0930\u0941\u0937 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917, \u0935\u0943\u0937\u0923, \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e, \u0905\u0927\u093f\u0935\u0943\u0937\u0923, \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0936\u092f, \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u094d\u091f\u0947\u091f \u0917\u094d\u0930\u0902\u0925\u093f, \u0936\u093f\u0936\u094d\u0928, \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941\u0964<\/p>\n<p>\u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u0940 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917 &#8211; \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917 \u0935 \u0906\u0928\u094d\u0924\u0930\u093f\u0915 \u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u0943\u0924 \u0935\u0930\u094d\u0923\u0928, \u090b\u0924\u0941-\u0938\u094d\u0938\u094d\u0930\u093e\u0935, \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935, \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938\u0964<\/p>\n<h4><strong>11. \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u090f\u0935\u0902 \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924 (Signs and Symptoms of Pregnancy)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0925\u092e 5 \u092e\u093e\u0939 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924 \u090f\u0935\u0902 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923, \u0905\u0928\u094d\u0924\u093f\u092e 5 \u092e\u093e\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u090f\u0935\u0902 \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924, \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u0947 \u0905\u0928\u094d\u0924\u093f\u092e 5 \u092e\u093e\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924, \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0928\u094d\u0924\u0930\u093f\u0915 \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928<\/p>\n<h4><strong>12. \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 (Prenatal Development)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0927\u093e\u0928, \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u090f\u0901, \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0923\u0941 \u0915\u093e \u0906\u0930\u094b\u092a\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f, \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e\u090f\u0901 &#8211; \u0921\u093f\u092e\u094d\u092c \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, \u0917\u0930\u094d\u092d\u0938\u094d\u0925 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935, \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938, \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0917\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938, \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0915\u0964<\/p>\n<h4><strong>13. \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u0947 \u0915\u0937\u094d\u091f \u090f\u0935\u0902 \u0909\u0928\u0915\u093e \u0909\u091a\u093f\u0924 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 (Common Discomforts during Pregnancy and their Treatment)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u093e\u0924\u0903 \u0935\u092e\u0928, \u0915\u092c\u094d\u091c, \u091b\u093e\u0924\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0932\u0928, \u0905\u092a\u091a, \u0928\u093f\u0926\u094d\u0930\u093e, \u092c\u0935\u093e\u0938\u093f\u0930, \u092a\u0947\u0936\u0940\u092f \u0910\u0902\u0920\u0928, \u092c\u093e\u0930-\u092c\u093e\u0930 \u092e\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0909\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u091c\u0928, \u0915\u092e\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u0940\u0920 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0930\u094d\u0926, \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0938\u0942\u091c\u0928, \u0936\u093f\u0930\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092b\u0942\u0932 \u091c\u093e\u0928\u093e, \u092f\u094b\u0928\u093f \u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u093e\u0935, \u0905\u0932\u094d\u092a \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938, \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u0918\u0943\u0923\u093e \u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0947\u092e\u0964<\/p>\n<h4><strong>14. \u0917\u0930\u094d\u092d\u0935\u0924\u0940 \u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0915\u0940 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 (Care of Expectant Mothers)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0906\u0939\u093e\u0930 \u0906\u0930\u093e\u092e \u0935 \u0928\u093f\u0926\u094d\u0930\u093e, \u092a\u094b\u0936\u093e\u0915, \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e, \u0938\u094d\u0935\u091a\u094d\u091b \u0935\u093e\u092f\u0941 \u0935 \u0938\u0942\u0930\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936, \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u091a\u094d\u091b\u0924\u093e, \u0938\u094d\u0924\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932, \u0938\u0939\u0935\u093e\u0938, \u0906\u0901\u0924\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f, \u092e\u093e\u0928\u0938\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f, \u0935\u091c\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f\u0964<\/p>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0938\u0947\u0935\u093e \u0915\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930 \u0924\u0925\u093e \u0909\u0928\u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u0964 \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0938\u0947\u0935\u093e \u0915\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940\u0964<\/p>\n<h4><strong>15. \u0917\u0930\u094d\u092d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0937\u093e\u0915\u094d\u0924\u0924\u093e (Toxaemia of Pregnancy)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0932\u0915\u094d\u0937\u0923, \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u0935 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932\u0964<\/p>\n<h4><strong>16. \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 \u090f\u0935\u0902 \u0935\u093f\u092b\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 (Miscarriage and Abortion)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0935\u093f\u092b\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935, \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923, \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0935 \u0909\u0928\u0915\u0947 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u0964<\/p>\n<h4><strong>17. \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935\u0924\u093e \u0924\u0925\u093e \u0928\u0935\u091c\u093e\u0924 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0947 \u0906\u0917\u092e\u0928 \u0915\u0940 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940 (The Confinement and arrival of New Born)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093e \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093e \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e\u090f\u0901, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0927\u093f, \u0905\u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0947 \u0906\u0917\u092e\u0928 \u0915\u0940 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0942\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0924\u093e\u0924\u094d\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u0930\u093f\u091a\u0930\u094d\u092f\u093e, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0947 \u0935\u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u0964<\/p>\n<h4><strong>18. \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928 (Family Planning)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u091c\u0928\u094d\u092e\u0926\u0930 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923, \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935, \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901, \u0905\u0938\u094d\u0925\u093e\u092f\u0940 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901, \u0938\u094d\u0925\u093e\u092f\u0940 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901, \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u0928\u0938\u092c\u0928\u094d\u0926\u0940, \u092a\u0941\u0930\u0941\u0937 \u0928\u0938\u092c\u0928\u094d\u0926\u0940\u0964<\/p>\n<h4><strong>19. \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0915\u0940 \u0938\u0947\u0935\u093e\u090f\u0901 (Care During Puerperium)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0906\u0939\u093e\u0930, \u0935\u093f\u0936\u094d\u0930\u093e\u092e \u090f\u0935\u0902 \u0928\u093f\u0926\u094d\u0930\u093e, \u092e\u0932-\u092e\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0915\u093e \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u093e\u0938\u0928, \u0938\u094d\u0924\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932, \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u094b \u0938\u094d\u0924\u0928\u092a\u093e\u0928 \u0915\u0930\u093e\u0928\u093e, \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0942\u0924\u093f\u0915\u093e\u0932 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0937\u093e\u0915\u094d\u0924\u0924\u093e, \u0938\u094d\u0924\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u0923, \u091a\u0942\u091a\u0941\u0915 \u0915\u093e \u092b\u091f\u0928\u093e, \u092d\u0948\u0902\u0938\u0947 \u0939\u0941\u090f \u091a\u0942\u091a\u0941\u0915\u0964<\/p>\n<h4><strong>20. \u0928\u0935\u091c\u093e\u0924 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u0940 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 (Care of New Born)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u093e \u0915\u0943\u0924\u094d\u0930\u093f\u092e \u092a\u094b\u0937\u0923, \u0926\u0942\u0927 \u092a\u093f\u0932\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092c\u0930\u094d\u0924\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u092b\u093e\u0908 \u090f\u0935\u0902 \u0930\u0916-\u0930\u0916\u093e\u0935, \u0936\u0948\u0936\u0935\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0930\u094b\u0917 \u0935 \u0909\u0928\u0915\u093e \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 &#8211; \u0905\u0924\u093f\u0938\u093e\u0930, \u0915\u092c\u094d\u091c, \u0935\u093e\u092f\u0941 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930, \u0915\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0928\u0948\u092a\u0915\u093f\u0928 \u0915\u093e \u0918\u093e\u0935, \u0906\u0901\u0916\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u0923, \u0928\u093e\u092d\u093f \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u0923, \u0938\u094d\u0924\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0942\u091c\u0928, \u092a\u0940\u0932\u093f\u092f\u093e, \u0915\u0941\u092a\u094b\u0937\u0923, \u092e\u0948\u0930\u093e\u0938\u094d\u092e\u0938 (\u0938\u0942\u0916\u093e \u0930\u094b\u0917)\u0964<\/p>\n<h4><strong>21. \u092d\u094b\u091c\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094b\u0937\u0923 : \u090f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u091a\u092f (Food and Nutrition: An Introduction)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e\u090f\u0901, \u092a\u094b\u0937\u0923, \u0906\u0939\u093e\u0930, \u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u093f\u0924 \u0906\u0939\u093e\u0930, \u0905\u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u093f\u0924 \u0906\u0939\u093e\u0930, \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935, \u092a\u0925\u094d\u092f\u093e\u092a\u0925\u094d\u092f \u092f\u093e \u0921\u093e\u092f\u0947\u091f\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938, \u091a\u092f\u093e\u092a\u091a\u092f\u0964<\/p>\n<h4><strong>22. \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u090f\u0935\u0902 \u0935\u0930\u094d\u0917\u0940\u0915\u0930\u0923 (Functions of Food and its Classification)<\/strong><\/h4>\n<p>\u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f, \u0909\u0926\u094d\u0917\u092e, \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u094b\u0902, \u0928\u0936\u094d\u0935\u0930\u0924\u093e \u0935 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u0943\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u0935\u0930\u094d\u0917\u0940\u0915\u0930\u0923, \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0938\u092e\u0942\u0939, \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0917\u093e\u0907\u0921\u0964<\/p>\n<h4><strong>23. \u092d\u094b\u091c\u0928 \u092a\u0915\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901 (Methods of Cooking)<\/strong><\/h4>\n<p>\u0909\u0928\u0938\u0947 \u0932\u093e\u092d \u0935 \u0939\u093e\u0928\u093f\u092f\u093e\u0901, \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0930\u0916\u0928\u0947 \u0935 \u092a\u094c\u0937\u094d\u091f\u093f\u0915\u0924\u093e \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0909\u092a\u093e\u092f\u0964<\/p>\n<p><strong>\u0905\u092d\u094d\u092f\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u092f\u0939 \u092a\u0941\u0938\u094d\u0924\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f, \u092a\u094b\u0937\u0923, \u092e\u093e\u0924\u0943 \u090f\u0935\u0902 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 \u0938\u0947 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u092e\u0942\u0932\u092d\u0942\u0924 \u0905\u0935\u0927\u093e\u0930\u0923\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924\u0941\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u0917\u0924, \u0938\u093e\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u093f\u0915 \u0924\u0925\u093e \u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f, \u0930\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940, \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f, \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935\u094b\u0924\u094d\u0924\u0930 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 \u0924\u0925\u093e \u092d\u094b\u091c\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u0915\u0947 \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0928\u094d\u0924 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093f\u0932\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0935\u093f\u0937\u092f\u0935\u0938\u094d\u0924\u0941 \u0936\u0948\u0915\u094d\u0937\u093f\u0915 \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u0938\u0947 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u090f\u0935\u0902 \u0917\u0943\u0939 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0938\u0947 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u093f\u0926\u094d\u092f\u093e\u0930\u094d\u0925\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092a\u0941\u0938\u094d\u0924\u0915 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0939\u093f\u0902\u0926\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>","protected":false},"featured_media":1772,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":""},"product_brand":[],"product_cat":[3250],"product_tag":[3168,3167],"class_list":{"0":"post-2292","1":"product","2":"type-product","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"product_cat-home-science","7":"product_tag-family-welfare","8":"product_tag-public-health","9":"pa_authors-brinda-singh","10":"pa_curriculum-general","11":"pa_format-paper-back","12":"pa_language-hindi","13":"pa_pages-426","14":"pa_publisher-panchsheel-prakashan","15":"pa_textbook_genre-health","16":"pa_university-brij-univ-bharatpur","17":"pa_university-jnvu-jodhpur","18":"pa_university-matsya-univ-alwar","19":"pa_university-mdsu-ajmer","20":"pa_university-mgsu-bikaner","21":"pa_university-mlsu-udaipur","22":"pa_university-shekhawati-univ-sikar","23":"pa_university-university-of-kota","24":"pa_university-university-of-rajasthan-jaipur","26":"first","27":"instock","28":"sale","29":"purchasable","30":"product-type-simple","31":"entry","32":"content-bg","33":"loop-entry"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/product\/2292","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2292"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1772"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=2292"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=2292"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.panchsheelprakashan.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=2292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}